by महाराष्ट्रातील कोणताही सण असो, जेवणात पुरण पोळी नसेल तर तो सण अपूर्ण वाटतो. विशेषतः गुढीपाडवा, होळी, नवरात्र, आणि गणेश चतुर्थी यांसारख्या सणांमध्ये पुरण पोळी ही अगदी अनिवार्य असते. केवळ मराठी घरातच नव्हे तर गुजराती, कर्नाटकी आणि तेलुगू घरांमध्येही या गोड पोळीचा आदराने मान असतो. पण आपल्या खास महाराष्ट्रीयन पुरण पोळी रेसिपी मध्ये जी चव असते, ती वेगळीच!
चला तर मग आज आपण बनवूया पारंपरिक पद्धतीने आणि प्रेमाने भरलेली साजूक तुपाची पुरण पोळी, जी खवय्यांची मनं जिंकते आणि आठवणीत राहते.
साहित्य (Ingredients)
पुरणसाठी:
- १ वाटी हरबरा डाळ (चणाडाळ)
- १ ½ वाटी गूळ (किसलेला)
- १ टीस्पून वेलची पूड
- चिमूटभर जायफळ पूड (ऐच्छिक)
- १ चमचा साजूक तूप
पीठासाठी (पोळीचे आवरण):
- १ ½ वाटी गहू पीठ
- ½ वाटी मैदा (नरमपणासाठी)
- चवीनुसार मीठ
- २ चमचे तेल किंवा तूप
- पाणी – पीठ भिजवण्यासाठी
पारंपरिक पुरण पोळी रेसिपी – स्टेप बाय स्टेप
पायरी १: हरबरा डाळ शिजवणे
- हरबरा डाळ स्वच्छ धुऊन ३० मिनिटं पाण्यात भिजवा.
- कुकरमध्ये डाळ आणि पाणी टाकून ३ शिट्या होईपर्यंत शिजवा.
- डाळ शिजल्यावर ती गाळून घ्या. (त्या पाण्याचा उपयोग पुढे ‘कट’ साठी करायला विसरू नका!)
- शिजलेली डाळ वाटून गुळासोबत मिक्स करा.
पायरी २: पुरण तयार करणे
- एका जाड बुडाच्या कढईत डाळ-गूळाचं मिश्रण टाका.
- मध्यम आचेवर सातत्यानं हलवत शिजवा. गूळ वितळल्यानंतर पुरण घट्ट व्हायला लागेल.
- त्यात वेलची पूड, जायफळ पूड आणि थोडंसं साजूक तूप घालून चांगलं मिक्स करा.
- पुरण सुकट आणि घट्ट झालं पाहिजे. म्हणजे पोळी लाटताना पुरण बाहेर येणार नाही.
टीप: पुरण थंड झाल्यावर ते खवले किंवा पुरणयंत्रात फिरवलं तर पोळी छान लाटता येते.
पायरी ३: पीठ भिजवणे
- एका परातीत गहू पीठ, मैदा, मीठ आणि तेल घेऊन मिक्स करा.
- थोडं थोडं पाणी घालत नरम आणि लवचीक पीठ मळून घ्या.
- झाकून ३० मिनिटं बाजूला ठेवा.
टीप: नरम पोळी हवी असल्यास पीठ थोडं चिकटसर आणि मऊसर असू द्या.
पायरी ४: पोळ्या लाटणे
- पीठाचे आणि पुरणाचे सारखे छोटे गोळे करा.
- एका गोळ्याला हाताने थोडं चपटा करून त्यात पुरण भरून घ्या.
- कडांपासून नीट बंद करून गोळा पुन्हा थोडा थापून लाटायला घ्या.
- हलक्या हाताने पिठी वापरत लाटणीनं पोळी लाटा.
टीप: लाटताना पुरण बाहेर येत असल्यास थोडं पीठ पिठीत घोळवा.
पायरी ५: पुरण पोळी भाजणे
- गरम तव्यावर पोळी टाका. एका बाजूने थोडीशी भाजली की पलटवा.
- दुसऱ्या बाजूने भाजल्यावर साजूक तूप सोडा आणि दोन्ही बाजूंनी छान खरपूस भाजून घ्या.
- गरम गरम पुरण पोळी तयार!
कट म्हणजे काय?
पुरण पोळी खाल्ल्यानंतर ती शिजवलेल्या डाळीच्या पाण्यापासून बनवलेला कट म्हणजे एकदम पौष्टिक आणि चविष्ट accompaniment. त्यात मोहरी, लसूण, हिंग, आलं, कढीपत्ता यांचा फोडणीचा तडका देऊन तो कट गरम गरम भातासोबत खाल्ला की पूर्ण जेवण विलोभनीय बनतं.
पुरण पोळी बनवताना काही खास टिप्स
- गूळ चांगल्या दर्जाचा आणि सॉफ्ट असावा. जर गूळ खडा असेल, तर आधी किसून घ्या.
- हरबरा डाळ नीट शिजली पाहिजे, नुसती मऊ नाही तर थोडीशी गळणारी असली पाहिजे.
- तवा मध्यम गरम असावा, फार गरम केल्यास पोळी जळते, कमी गरम केल्यास ती कोरडी होते.
- जर तुम्ही साजूक तुपात पुरण पोळी भाजली, तर तिचा स्वाद दुप्पट होतो.
आरोग्यदृष्टिकोनातून पुरण पोळी
पुरण पोळी ही गोड पदार्थ असूनसुद्धा ती योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास आरोग्यासाठी फायदेशीर असते. गूळामध्ये आयरन आणि अँटीऑक्सिडंट्स असतात. हरबरा डाळ प्रोटीनचा चांगला स्रोत आहे. साजूक तूप हे पचनासाठी मदत करतं. त्यामुळे पारंपरिक पोषण तत्त्वांची ही गोड मेजवानी नक्कीच शरीरासाठी उपयुक्त ठरते.
पुरण पोळी आणि सणांचं नातं
- गुढीपाडवा: नवीन वर्षाची गोड सुरुवात पुरण पोळीने केली जाते.
- होळी: रंगपंचमीच्या दिवशी घराघरात पुरण पोळीचा बेत असतो.
- नागपंचमी आणि गोकुळाष्टमीच्या दिवशीही या गोड पोळीचं विशेष महत्त्व असतं.
या सणांना आपल्या मराठी खाद्यसंस्कृतीची ओळख देणारी पुरण पोळी ही केवळ गोड पदार्थ नाही, ती भावना आहे.
शेवटचे काही शब्द
पुरण पोळी म्हणजे केवळ चव नाही, ती आपल्या आई, आजींच्या प्रेमाची पोतडी आहे. त्यांच्या हातच्या पोळीला तोच खास स्वाद असतो, कारण त्यात भरलेली असते जपलेली परंपरा आणि निस्सीम माया.
जर तुम्ही आज पहिल्यांदाच ही पारंपरिक पुरण पोळी रेसिपी वापरून बनवत असाल, तर खात्री बाळगा — तुमच्या हातचंही पुरण तेवढंच मधुर लागेल. अनुभव, सराव, आणि प्रेम — हीच तीन गुपितं आहेत.
वाचकांनो, आता तुमची वेळ!
तुमचं मत खाली कमेंटमध्ये जरूर कळवा. तुमचं आवडतं गोड किती वेळा पुरण पोळी असते? तुम्ही कोणता सण पुरण पोळीशिवाय साजरा करत नाही?
हा लेख तुम्हाला आवडला का? तुमच्या मित्रमैत्रिणींना, नातेवाइकांना शेअर करा. कारण गोडी वाढवायची असेल तर ती शेअर केल्याशिवाय कशी होईल!
वाढा प्रेमानं, खा मनापासून – आणि आपल्या संस्कृतीला पुढच्या पिढीकडे पोचवा, एक चवदार पुरण पोळी बनवून.
